کفر در دعا

در این چند خط تصمیم دارم با فرمولی ساده بگویم چرا اکثر اوقات دعاهای ما مستجاب نمی شود و یا نتیجه لازم را نمی گیریم.

در نگاه اول به اعتقادات کسی که دعا می کند باور های ذهنی و داشته های ایمانی او و حتی آن چیزی که بخاطرش دعا می کند آیا حق اوست و یا حقی از کسی ضایع می کند و جایگاه و مکان دعا کردن او ، اصلاً کاری ندارم.

در گام دوم هم با زمان دعا کردن و طریقه ی دعا کردن و مراسمات آن هم کاری ندارم و معتقدم بسیاری از مراسمات دعا کردن های ما جنبه صوری ، خرافی و تشریفاتی دارد و خالی از روح لازم است و مسیر خود را کج کرده بطرف تشریفات دینی !! و گاهی صدای بلند گوی دعای من در کوچه و خیابان چنان مردم آزاری می کند و گاهی حرفایی در این مراسمات می زنم که تا گناه و شرک پیش می رود. با آن هم کاری ندارم.

در مرحله سوم هم نمی خواهم این بحث را آلوده کنم به طمع انسان ، یا ترس از معبود و یا نیازهای دنیوی او که از دیر باز بخاطر فرار از مرگ و یا کم کردن وحشت خود معبود تراشی کرد و شروع کرد نذر کردن و قربانی دادن و برگزاری دعاها ، مراسم قبیله ای و درخواست از معبود برای حفظ از بلایای مختلف. با این بحث هم کاری ندارم که دعا و نذر هنگام بلا چه حکمی دارد.

در پراگراف چهارم هم نمی خواهم  برای خودم دکّان باز کنم ، آدرس بدهم و دعا بنویسم اون هم با حروف ابجد و ارتباط با جن و نون و سکه ای درآمد کسب کنم چون آنچه می خواهد از طریق جن بدست بیاید چه خیر و چه شر فردا باید جوابگو باشم. اصلا با این بحث داغ و بروز و کولی بازی آن کاری ندارم خودش یک کتاب است و دست کمی از شرک ندارد. بماند در مجالی دیگر.


 

اما سعی من این است که بدانیم که اولاً باید از خدا بخواهیم و چگونه بخواهیم ؟ در غیر این صورت چه می شود؟ جوابش بسیار روشن و آشکار در قران مجید به صراحت بیان شده خداوند در سوره غافر آیه 6 می فرماید:

 

وَقَالَ رَبُّکُمْ ادْعُونِی اَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ

و خداوند شما فرمود که مرا بخوانید تا دعای شما را اجابت کنم و آنان که از عبادت من با بزرگی فروشی اعراض کنند( مغرور شدن و از من طلب نکردن)، بزودی با ذلّت و خواری ( کشان کشان) داخل جهنم می شوند.

در این آیه خداوند در ابتدا تعبیر «دعاء» را به کار برد و سپس تعبیر «عبادت» ، اشتباه نشود، مقصود از اجابت دعای درخواست کننده این نیست که هرچه را او درخواست کند و در هر زمانی که بخواهد، به او عطا می شود. چنین تفسیری از اجابت دعا، با بیانات دینی سازگار نیست. چه بسا آنچه دعا کننده می طلبد، به صلاح او نیست و اجابت درخواست او به ضررش هست؛ چرا که او به مصلحت خود واقف نیست.  در سوره آل عمران بارها گفته شده شما طلب می کنید هر آنچه به صلاح شماست خداوند می دهد پس تعهدی در اجابت همه درخواست های به ناحق ما نیست بسیاری هم کفاره گناهان ماست و خدای ناکرده خداوند از ما بخاطر حق الناسی که به گردن داریم چشم بسته و صدای تضرع ما را نمی شنود.

بیشتر منظور این آیه واجب بودن درخواست از خداست و بغیر از خدا خواستن نه تنها راه درستی نیست بلکه ذلت هم ببار می آورد . خلاصه کلامی آن این است ؛ شرایط را اگر فراهم کنی و خودت با زبان خودت و از راه درست و به حق بخواهی بهتر است تا دیگری با روش نادرست طلب کند. همانطور در آیه مشخص است طلب کردن از غیر خدا و یا اصلاً از خدا طلب نکردن مساوی است با کشان کشان وارد جهنم شدن...

بحث من سر همین موضوع است غرور ( دقیقاً وسط این آیه به آن اشاره شده است " تکبر")آنچه باعث می شود که دعا کنیم و یا از دل و جان دستانمان را بالا نبریم. دعا کردن در قرآن برابر با عبادت کردن و نماز مستحبی ثواب دارد . اما چگونه دعا کنم؟

طلب کردن و گدایی در حالیکه ایمان داشته باشیم در مقابل بارگاه معبودی نشسته ایم که قادر به هر کاریست و می تواند تقدیر و سرنوشت و حتی شرایط محیطی و تکوینی را تغییر دهد و با دلی آرام و ضمیری مطمئن بسوی خدا با احترام و ادب بنشینیم و در خواست بحق خود را طلب کنیم و برای اطمینان از این موضوع واسطه و محبوبی را پیش بفرستیم و شفاعت کننده خود قرار دهیم رسمی است قدیمی بین بنده و معبود که باید در مکانی و زمانی مقدس صورت گیرد و اما همه چیز فراهم است اما این غرور مانع می شود تا دعا کار خودش را انجام دهد.

غرور چیست؟

در لغت بسیار ساده است : غرور به حالت احساسی گفته می‌شود که در آن شخص برای خود ارزش بسیار زیادی قائل است و در مقابل تواضع و نیستی بکار می‌رود. فکر اینکه شخص از همه کس و همه چیز خود را بالاتر می‌داند. شخص می‌تواند نسبت به کسی یا گروهی یا ملتی و یا چیزی غرور کند. غرور به‌عنوان یکی از

گناهان

هفتگانه شمرده می‌شود. غرور به معنی فریفتن، فریب دادن خود و دیگری، بیهوده امیدوار کردن کسی را گویند. (منتهی الارب).

اما اگر غرور را به معنی خودبینی ، نخوت و تکبر در نظر بگیریم بسیار به کفر نزدیک شدیم طوری که ابلیس را غرورش از عرش به فرش کشید. ریشه های این غرور جهل ، کمبود ظرفیت ، عقده حقارت ، کفر و نداشتن ایمان ، غفلت و ... است که همگی آنها ریشه در نشناختن واقعی خالق دارد.

و اما اگر غرور را هم معنی شخصیت؛ حرمت و احترام شخص در نظر بگیریم و شکستن غرور را با شکستن حرمت و شخصیت در نظر بگیریم کاملاً موضوع فرق می کند اگر من کاری کنم و یا حرفی بزنم که طرف غرورش در جمع شکسته شود و به قول معروف تحقیر شود گناه کبیره آن از بی حرمتی به پرده خانه خدا شروع می شود تا لرزیدن عرش خدا !!

خوب پس وقتی می گوییم در مقابل خدا غرورت را بشکن ( در مقابل خدا سر تعظیم فرود بیاور و حقیر بودن خود را احساس کن) با اینکه من غرورت را من ( مداح و قاری )بشکنم تا در مقابل خدا سر افکنده و خجالت زده به ایستی دو امریست که با هم در تضاد هستند.

در دعا از خودت مایه بگذار نه از دیگران ؛ در ابتدای دعا صفات خدا را بشمار، نعمت ها را نام ببر و از الطاف خداوند و کوچکی خودت بگو و سپس قسمش بده ، خواهش کن ، التماس کن و کم هم از او نخواه چون به ایشان بر می خورد چیزهایی حقیرانه و کوچک طلب کنی ، در آخر دعا برای همه طلب کن نه فقط برای خودت... این سخت است ؟

گاهی دعای من شیطانی و شر می شود آنگاه که ریاء و ظاهر نمایی و فخر فروختن در آن راه پیدا می کند! آنگاه که روح دعا حبس شده و کالبد آن با تضرع و شیون کشیدن و اشک ریختن آزین می بندد و گاهی کار به خود زنی و آسیب رسانی می رسد. آن هنگامکه  مراسم دعای من سیاسی و حذبی شده و جنبه تشریفاتی می گیرد و قبیله و قومی خاص دعوت می شود با صرف غذا تمام می شود و خدا این وسط گرسنه می ماند. وقتی مجالس دعای من....

گاهی شیطان وارد دعای من می شود و از کلمات و جملات "من" استفاده می کنم. همه چیز را برای خودم می خواهم . خدا میشود فقط کارساز من. آنوقت که خودم و مشکلاتم مهم است و همه آمین گوی من هستند. در قرآن از سوره آل عمران گرفته تا سوره بقره و توحید و یا ... خداوند طریقه دعا کردن و جملاتش را بما آموخته ( نمونه ای از آنها را در خاتمه همین نوشته آورده ام) تمامی آنها را با کلمات ما و ربنا بصورت جمع بکار برده شده است. درست نیست انفرادی طلب کنی برای همه بخواه و برای همه طلب کن و خودت هم در این بین سود کن و به حاجتت برس این یعنی همان التماس دعا که به هم می گوییم و راحت طرف را مدیون می کنیم و به گردن او دعای خیر را می اندازیم حالا اگر فراموش نکنیم و در شرایطی که باید برای همه و مخصوصاً ملتمسین به دعا هنگامی که سیم دلمان وصل شده دعا نکیم و برای همه نخواهیم این می شود خودبینی یعنی همان غرور!!

به این مثال ساده توجه کنیم:

ابلیس: خداوندا، بندگان ، ترا دوست دارند و عصیانت کنند، و مرا دشمن دارند و اطاعتم کنند.

این مناجات شیطان است در آن چند نکته وجود دارد که بدانیم بد نیست؛ اول اینکه ما خداوند را دوست خود می پنداریم و وظیفه او می دانیم دعای ما را مستجاب کند، در مقابل دوست خیلی چیز ها را رعایت نمی کنیم .دوم شیطان را دشمن واقعی و قسم خورده نمی دانیم و به شیطان بعنوان فریب دهنده نگاه نمی کنیم . سوم اطاعت یعنی : پیروی بی چون و چرا ، از روی میل نه از روی اجبار خودمان شیطان را از خدا برتری می دهیم ، نه دانسته بلکه از روی غفلت. چهارم : حرف با عمل، ایمان قلبی و لفظی با هم فرق دارد. پنجم : مقایسه کردن خود با خدا و معامله کردن . ششم از خودش مایه نگذاشته گناه را انداخته گردن دیگران. هفتم: این مناجات بوی کفر و غرور می دهد، تعدادی از جملات و گفته ها و مناجات ما با خدا مجازات آتش جهنم دارد هر جمله ای را نباید بیان کرد . هشتم : عصیان کردن یعنی بدانی و سر پیچی کنی مثل گاهی بدانی شخصی ، چیزی ، عشق و علاقه ای مانع و حائل بین تو به خدا می شود و باز اصرار به داشتنش داشته باشی و عمداً برای داشتنش توجیه و بهانه بتراشی و یا بگویی خدا کریمه!! فاطر5

شیْطان از ماده “شطن” گرفته شده، و “شاطن” به معنای “خبیث و پست” آمده است، و شیطان به موجود رانده شده، سرکش و متمرد اطلاق می شود و به معنی روح شریر و دور از حق ، نیز آمده است.”شیطان” اسم عام (اسم جنس) است ، در حالی که ابلیس” اسم خاص (عَلَم) می باشد، و به عبارت دیگر شیطان به هر موجود موذی و منحرف کننده و طاغی و سرکش ، خواه انسانی یا غیر انسانی می گویند. اما همین ابلیس وقتی می خواهد مناجات کند کاری را می کند که انسان را از آن منع می کند ، با بیان یک روایت نتیجه گیری این مقاله را به خودتان می سپارم:

در روایات آمده) کتاب السماء و العالم بحار، ج‏۷، ص: ۲۲۰( بانویی از طایفه ی جن که عفراء نام داشت هر چندگاه به محضر پیامبر ص می آمد و سوالات زنان قوم خود را می پرسید و مطالبی از آن حضرت آموخته و به ایشان می آموخت و دین حق را تبلیغ می نمود. مدتی از او خبری نشد، وقتی دوباره به حضور پیامبر خدا ص رسید آن حضرت از غیبتش سوال کرد، وی چنین پاسخ داد: برای دیدن خواهرم به جایی دور سفرکرده بودم.

رسول خدا ص فرمود: خوشا بر احوال کسانی که مثل تو در راه خدا به خویشان خود محبت می ورزند زیرا خداوند در بهشت برایشان سکویی از یاقوت ساخته که روی آن هفتاد هزار قصر است و در هر قصری هفتاد هزار اتاق!

سپس فرمود: ای عفراء تعریف کن در سفر چه دیدی؟

عفراء جواب داد: یا رسول الله! چیزهای بسیار جالب و شگفت انگیزی دیدم اما عجیب ترین آن منظره مناجات ابلیس بود. او در میان امواج دریای سبز روی تخته سنگی عظیم ایستاده بود، دستانش را به سمت آسمان دراز کرده و نجوا ی استغاثه اش فضا را پر کرده بود، می گفت: خدایا گرچه تو به سوگند خود وفا کردی و مرا داخل جهنم نمودی لیکن من از تو درخواست می کنم بحق محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین که مرا نجات دهی و با آن‏ها محشور نمائی!

وقتی دعا کردنش تمام شد من به ابلیس نزدیک شده و با شگفتی پرسیدم: این اسم های چه کسانی است که تو در مناجات خود به آنها توسل می کنی؟

او جواب داد: هفت هزار سال قبل از خلقت آدم من دیدم بر عرش این اسم ها نوشته شده است لذا فهمیدم که این‏ها گرامی ‏ترین خلق در نزد خداوند می باشند برای همین است که خداوند را به نام آنان قسم داده و از او در خواست حاجت می کنم.

در این هنگام پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله فرمود: قسم به خدا اگر تمام اهل زمین با همین روش خدا را سوگند دهند خواسته ی آن‏ ها پذیرفته می گردد.

در خاتمه لیست دعاهای قرانی را برایتان می نویسم تا چراغی باشد برای مناجات با خداوند:

1-     ربنا اتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه و قنا عذاب النار. (سوره بقره آیه 201)
پروردگارا در دنیا و آخرت به ما نیکی و احسان فرما و ما را از عذاب آتش دوزخ مصون بدار.
2- ربنا اتنا فی الدنیا و ما له فی الاخره هن خلاق (سوره بقره آیه 200)
پروردگارا در دنیا رحمت و نعمت به ما عنایت فرما و هر که از رحمت تو محروم شد در آخرت بهره ندارد.
3- ربنا اتنا من لدنک رحمه و هیّی لنا من امرنا رشدا. (سوره کهف آیه 10)
پروردگارا از جانب خود بر ما رحمتی فرست و برای رشد عقلی ما وسایل هدایت و ارشاد آماده فرما.
4- ربنا انهم ضعفین من العذاب و العنهم لعناً کبیرا. (سوره کهف آی 69)
پروردگارا آنها که ما را گمراه نمودند عذاب آنها را دو چندان کن و از نعمتهای خود محروم ابدی فرما. 5- ربنا امنا بما انزلت و اتبعنا الرسول فاکتبنا مع الشاهدین (سوره آل عمران آیه 53)
پروردگارا، ما به تو و آنچه بر پیغمبرت فرستادی ایمان آوردیم و از رسول تو پیروی کردیم، نام ما را از شهادت دهندگان به توحید و نیوت قرار ده.
6- ربنا اطمس علی اموالهم و اشدد علی قلوبهم فلایومنوا حتی یروا العذاب الالیم (سوره یونس آیه 88)
پروردگارا اموال آنها را نابود ساز و دلهای آنها را قسی و سخت گردان که ایمان نمی‌آورند جز به دیدن عذاب سخت.
7- ربنا اغفرلنا ذنوبنا و اسرافنا فی امرنا و ثبت اقدامنا و انصرنا علی القوم الکافرین (سوره آل عمران آیه 147)
پروردگارا گناهان ما را بیامرز و لغزش و اسراف ما را ببخش و قدمهای ما را در راه انجام انجام وظیفه ثابت بدار و بر کفار نصرت و پیروزی بخش.
8- ربنا اغفرلنا و لا خواننا الذین سبقونا بالایمان و لاتجعل فی قلوبنا غلاً للذین امنوا ربنا انک روف رحیم (سوره حشر آیه 10)
پروردگارا، ما و برادران ما را که در ایمان بر ما سبقت گرفتند بیامرز و در دلهایمان برای گرویدگان به تو کینه و کدورتی قرار مده که پروردگارا تو روف و مهربانی.
9- ربنا اصرف عنا عذاب جهنم انّ عذابها کان غراما (سوره فرقان آیه 65)
پروردگارا عذاب جهنم را که آن عذاب برای همیشه هلاک کننده است از ما دور کن.
10- ربنا اغفرلی و لوالدی و للمومنین یوم یقوم الحساب (سوره ابراهیم آیه 41)
پروردگارا، مرا و پدر و مادر مرا و همچنین مومنین را در روز حساب بیامرز.
11-ربنا افتح بیننا و بین قومنا بالحق و انت خیر الفاتحین (سوره اعراف، آیه 89)
پروردگارا دری از رحمت به سوی ما و قوم ما بگشا که راه تو راه حق است و تو بهترین گشاینده‌ای.
12- ربنا افراغ علینا صبرا و توفنا مسلمین (سوره اعراف، آیه 126)
پروردگارا به ما تحمل و بردباری عنایت فرما و ما را جزو تسلیم شدگان پیغمبرت بمیران.
13- ربنا اکشف عنا العذاب انا مومنون (سوره دخان آیه 12)
پروردگارا، عذاب را از ما دور بگردان و بر طرف ساز که ما گرویدگان به تو هستیم.
14- ربنا انزل علینا مائده من اسماء تکون لنا عیدا و لاولنا و احزنا (سوره مائده آیه 114)
پروردگارا، از آسمان برای ما مائده و غذایی فرست که بر ما و آیندگان «روز عید» باشد.
15- ربنا انک تعلم ما نخفی و ما نعلن و ما یخفی علی الله من شیء فی الارض و لا فی السما (سوره ابراهیم آیه 38)
پروردگارا تو می‌دانی آنچه در پنهان و آشکار انجام می دهیم، بر خداوند در آسمان و زمین هیچ کار و هیچ چیز پوشیده نیست.
16- ربنا ظلمنا انفسنا و ان لم تغفرلنا و ترحمنا لنکونن من الخاسرین (سوره اعراف آیه 22)
پروردگارا، ما بر خود ستم کردیم و اگر تو ما را نیامرزی و به ما رحم نکنی از زیانکاران خواهیم بود.
17- ربنا علیک توکلنا و الیک المصیر. (سوره ممتحنه آیه 4)
پروردگارا در هر کار به تو توکل می کنیم و از تو استعانت می جوییم که بازگشت همه ما به سوی توست.
18- ربنا فاغفرلنا ذنوبنا و کفر عنا سیاتنا و توفنا مع الابرار (سوره آل عمران آیه 193)
پروردگارا گناهان ما را بیامرز و از بدیهای ما درگذر و بپوشان و ما را با نیکوکاران قرار ده.
19- ربنا لاتجعلنا فتنه للقوم الظالمین (سوره یونس آیه 85)
پروردگارا مار مورد شکنجه قوم ستمکار قرار مده.
20- ربنا لاتجعلنا مع القوم الظالمین (سوره اعراف آیه 47)
پروردگارا ما را با مردم ستمکار محشور مفرما.

با تشکر و التماس دعا

پورشیخ رمضان 1392