علوم اول

به نام خدا

 

گامی جدید در تحول آموزش علوم

آشنایی با برنامه جدید آموزش علوم پایه‌ی اول دبستان

تابستان 1390

 

تدوین برنامه درسی جدید آموزش علوم دوره ابتدایی

با گذشت حدود 15 سال از اجرای طرح جدید آموزش علوم در ایران، و با توجه به تحولات جدید آموزشی، به نظر می‌رسد زمان بازنگری برنامه و تولید برنامه‌ای جدید احساس می‌شود.

 

تولید برنامه‌ی درسی جدید آموزش علوم ابتدایی بر مبنای 4 بنیاد پژوهشی بوده است:

1- مطالعه‌ی تمامی پژوهش‌های انجام شده از سال 1375 تا 1390 در داخل کشور درباره‌ی آموزش علوم تجربی دوره‌ی ابتدایی و استخراج و بر هم نهی نتایج آن به تفکیک عناصر برنامه‌ی درسی علوم تجربی (اهداف، محتوا، روش، ارزشیابی، اجرا، ...)

2- مطالعه‌ی موضوعات جدید و مباحث روز آموزش علوم در جهان امروز (تجربیات بین‌المللی)

3- مطالعه‌ی چارچوب محتوایی آموزش علوم شامل تحلیل محتوای برنامه‌ی قبلی، جمع‌آوری تجربیات دیگر کشورها، بررسی مطالبات نهادهای کشور از کتاب‌های درسی و توجه به حوزه‌های جدید یادگیری و تهیه‌ی پیشنهاد نهایی در مورد محتوای دانشی، مهارتی و نگرشی برنامه‌ی درسی علوم تجربی دوره‌ی ابتدایی

4- بررسی و تحلیل اسناد بالادستی هم‌چون سند ملی آموزش و پرورش، برنامه‌ی درسی ملی، سند چشم انداز و مکتوبات مربوط به رویکرد فرهنگی تربیتی و استخراج تلویحات و تصریحات این اسناد برای برنامه‌ی درسی آموزش علوم تجربی دوره‌ی ابتدایی

 

تبیین برنامه‌ی جدید آموزش علوم دوره‌ی ابتدایی

الف- آن‌‌چه که از برنامه‌ی قبلی علوم حفظ شده است:

1-    حفظ رویکرد فعال یاددهی- یادگیری: توجه به نقش تولید مفهوم برای دانش‌آموزان به عنوان محور یادگیری

2-    حفظ بخش عمده‌ای از ابعاد محتوایی برنامه (دانستنی‌های ضروری، مهارت‌های ضروری، نگرش‌های ضروری)

3-    ادامه تاکید بر رویکرد ارزشیابی در خدمت یادگیری(ارزشیابی توصیفی،ارزشیابی عملکردی  و... )

 

ب- ابعاد جدید و مورد تاکید برنامه‌ی درسی علوم تجربی دوره ابتدایی:

1- هدف آموزش علوم، کسب شایستگی یادگیری سواد علمی فناورانه است نه دریافت مجموعه‌ای از دانش‌ها، مهارت‌ها و نگرش

2- انتخاب رویکرد زمینه محور (تماتیک) در طراحی آموزشی

3- تولید بسته‌ی آموزشی به جای کتاب درسی

 

ج- هدف (کسب شایستگی سواد علمی فناورانه، یادگیری مادام العمر)

1- کسب شایستگی منوط به تجربه شخصی یادگیری است.

2- تجربه کردن شخصی یادگیری منوط به قرار گرفتن در موقعیت یادگیری است.

3- موقعیت یادگیری موقعیتی است که دانش آموز با بکار گیری هم زمان دانش، مهارت و نگرش‌های خویش، به یادگیری جدید می‌پردازد.

 

د- رویکرد زمینه محور (تماتیک) در طراحی آموزشی

1- موضوع هر درس یک زمینه‌ی یادگیری (تم) است.

2- موضوع هر درس (تم) باید دارای چهار مشخصه باشد:

·        ارتباط با زندگی (Relevance)

·        قابلیت عمق بخشی

·        دارا بودن انسجام درونی در موضوعات درونی

·        دارا بودن بازوهای اتصال به موضوعات بیرونی

3- در دروس جدید دانش‌آموز درباره موضوع درس هم زمان به یادگیری و یاددهی می‌پردازد و فضای یادگیری، فضای کسب شایستگی یادگیری از طریق کار روی موضوع درس (تم) است.

 

ه - معرفی بسته‌ی آموزشی

1-    کتاب درس دانش‌آموز

2-    کتاب کار دانش‌آموز

3-    کتاب معلم

4-    فیلم برای کلاس درس

5-    فیلم آموزش معلمان

6-    فیلم آموزش خانواده‌ها

7-    نرم افزار دانش‌آموز

8-    نرم افزار معلم

9-    سایت پشتیبان

و- در مواد آموزشی عناوین بعضی فعالیت‌های جدید

 

عنوان

حیطه

 

1

هشدار

ایمنی، بهداشت، پیشگیری

 

2

نکته‌ی تاریخی

فرهنگ و تاریخ علم و تمدن ایران و اسلام

 

3

ایستگاه فکر

تفکر و حکمت

تفکر خلاق- نقاد- حل مساله- تفکر منطقی- تفکر سیستمی

 

4

شگفتی‌های آفرینش

تذکر و توجه به عظمت خلقت و بینش توحیدی

 

5

بیرون از کلاس

تنوع بخشیدن به محیط‌های یادگیری و شادی و نشاط و بازی

 

6

کار و فناوری

کار و فناوری

 

7

آداب و مهارت‌های زندگی

آداب و مهارت‌های زندگی

 

8

علم و زندگی

کاربرد علم در زندگی روزانه

 

9

در اختیار شما

بخش‌های نیمه تجویزی و غیرتجویزی

 

 

ز- فهرست دروس کتاب اول دبستان

شماره درس

عنوان کنونی

تعداد صفحات

موضوع

عناوین پیشنهادی

1

زنگ علوم

4

علم چیست؟

 

 

2

سلام به من نگاه کن

4

حواس  و ماهیت علم

 

 

3

شادباش، سالم باش

8

سلامتی و ایمنی

 

 

4

دنیای جانوران

8

جانوران

 

 

5

دنیای گیاهان

8

گیاهان

 

 

6

زمین خانه پرآب ما

8

آب

 

 

7

زمین خانه سنگی ما

8

سنگ

 

 

8

آنچه می‌خواهم بسازم

2

فناوری

 

9

زمین خانه خاکی ما

6

خاک

 

 

10

در اطراف خانه ما هوا وجود دارد

4

هوا

 

 

11

دنیای گرم - دنیای سرد

10

گرما

 

 

12

از خانه تا مدرسه

12

حرکت

 

 

13

آهن ربای من

8

آهن ربا

 

 

14

از گذشته تا آینده

2

فناوری