جزوه راهنمای تدریس معلم آموزش قرآن اول ابتدایی

همکار و آموزگار گرامی !

با اهداء سلام و آرزوی سلامتی و موفقیت برای شما معلم محترم قرآن, از این‌که نعمت هم‌نشینی با قرآن و آموزش آن نصیب ما شده است، خدای مهربان را سپاس‌گزاریم و توفیق همه‌ی خادمان قرآن کریم را خواهانیم.

آنچه در این پیش‌گفتار و در ادامه در متن کتاب تقدیم می‌شود با هدف ایجاد وحدت رویه و هماهنگی بین گروه مولفان و معلمان است و به منظور توفیق بیش‌تر شما در آموزش این کتاب و آشنایی با اهداف, محتوا, روش تدریس هر یک از بخش‌های آن تهیه شده است. امید است همکاران ارجمند ضمن مطالعه‌ی دقیق این نوشتار و کاربست راهبردهای ارائه شده در تدریس هر درس, با ارائه‌ی پیشنهادها و نظرات خود ما را در ارتقای هر چه بیش‌تر برنامه‌ی درسی قرآن دوره ی ابتدایی و به ویژه در پایه ی اول دبستان یاری نمایند :

شما می‌توانید برای هر گونه اظهار نظر و ارائه ی پیشنهاد در اصلاح و ارتقای طرح همسو سازی برنامه درسی قرآن با برنامه ی درسی ملی با گروه قرآن به نشانی وب سایت و صندوق پستی که در پیش گفتار کتاب درسی و یا آخر این جزوه ی آموزشی آمده تماس حاصل نمایید.

 

اهداف آموزش قرآن در پایه ی اول ابتدایی

طبق مصوبه ی 677 شورای عالی آموزش و پرورش در تاریخ 7/6/1381 و اهداف برنامه ی درسی آموزش قرآن پایه ی اول ابتدایی دانش آموزان در پایان هر سال اول ابتدایی توانایی های زیر را کسب می کنند :

١- به شنیدن قرائت زیبای سوره های کتاب علاقه نشان می‌دهد.

2- دوست دارد کتاب قرآن خود را پاکیزه نگه دارد.

3- با داستان‌های قرآنی کتاب آشنا می‌شود.

4- بامعنای برخی از عبارات ساده قرآن (به زبان کودکانه یا شعر) آشنا می شود.

5- در خواندن آهنگین و جمعی سوره‌های کتاب درسی، مشارکت می‌کند.

6- با گوش دادن به قرائت آیات قرآن و نگاه‌کردن به عبارات آن‌ها، سوره‌های کتاب درسی را به صورت ساده یا آهنگین می‌خواند.

7- برخی از کلمات وعبارات ساده قرآنی کتاب را بر اساس سیر سوادآموزی فارسی می خواند.

 

 

 تغییرات برنامه‌ی درسی قرآن در طرح همسو سازی با برنامه ی درسی ملی:

     برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران، حیطه تغییرات برنامه‌های درسی را از سطح مبانی و اصول به سایر عناصر و اجزاء برنامه‌های درسی تعمیم داده است. بر این اساس، مولفین و برنامه‌ریزان محتوای آموزشی موظف بوده‌اند با در نظر داشتن مبانی و رویکرد این برنامه، نسبت به همسوسازی (بازبینی و یا تالیف مجدد) محتوای آموزشی با برنامه درسی ملی اقدام نمایند. لذا، میزان تغییرات برنامه‌ی درسی پایه ی اول ابتدایی به شرح ذیل اعلام می‌گردد :

 

بسـتر و

زمینه ی تغییر

 

میزان تغییر

 

خلاصه تغییر و جهت‌گیری

 

رویکرد

برنامه ی درسی

بدون تغییر

( با تاکید بر سوگیری به سوی رویکرد برنامه درسی ملی )

رویکرد جاری درس قرآن، انس با قرآن کریم و دست‌یابی به مهارت‌های اصلی سواد قرآنی (خواندن قرآن و درک تدریجی معنای عبارات آیات ساده قرآن کریم) است.

این رویکرد نه تنها در راستای رویکرد برنامه درسی ملی یعنی شکوفایی فطرت توحیدی است، بلکه از لوازم و مقدمات ضروری تحقق آن است.

 

 

اهداف

 برنامه ی درسی

 

بدون تغییر

( با تاکید بر سوگیری به سوی رویکرد برنامه درسی ملی )

آشنایی با آموزه‌های قرآنی در قالب پیام‌های قرآنی و انجام فعالیت‌های یادگیری با تاکید بر محورهای برنامه درسی ملی مانند :

- تقویت قدرت تفکر و تعقل

- آشنایی با آموزه‌های قرآنی به عنوان پاسخ و راهی به سوی شکوفایی فطرت الهی

- تقویت ایمان و باورهای دینی

- آشنایی با آداب و اخلاق اسلامی و تقویت مهارت‌های زندگی

- برقراری پیوند میان علم و عمل و بهره‌گیری از آموزه‌های قرآن کریم در زندگی

- توسعه ی محیط‌های یادگیری از طریق جلب مشارکت اولیای دانش‌آموزان در آموزش قرآن

محتوای برنامه ی درسی

بیش از

نیمی از محتوا

پیام‌های قرآنی، اشعار مربوط به پیام‌ها، برخی داستان‌های قرآنی جدید، فعالیت‌های قرآنی، این موارد نسبت به کتاب قبلی کاملاً جدید است.

راهبردهای

یاددهی - یادگیری

 

بدون تغییر

 

مبتنی بر راهبردهای برنامه درسی ملی مانند یادگیری فعال یا محوریت دانش‌آموزان و تاکید بر جذابیت و تنوع فعالیت‌های یادگیری

راهبردهای ارزش‌یابی

 

بدون تغییر

توصیفی - کیفی

 

فضا

و مواد

افزایش

و تکمیل

تاکید آماده‌سازی و ارائه بسته کامل آموزشی شامل :

1. لوحه آموزشی                                               2. نوار یا CD صوتی   

3. راهنمای معلم (در قالب کتاب و فیلم آموزشی)        4. نرم‌افزار کمک آموزشی  

5. کتاب‌های جانبی کمک آموزشی

 

 

فرایند  و  مراحل  کلّی    تدریس

 

کتاب آموزش قرآن کلاس اول ابتدایی به میزان یک ساعت در هفته توسط آموزگار پایه تدریس و تمرین می‌شود. هر درس شامل بخش های زیر است :

1- تصویر خوانی : در جلسه ی اول  هر درس تصویر یل تصاویری در ارتباط با موضوع درس آمده است. از دانش آموزان بخواهید با دقت به تصویر نگاه کنند و پس از مشورت با دوستان خود نظرشان را درباره ی تصویر بیان کنند.

 

2- قرائت سوره : در هر یک از دروس سوره ای آمده است که دانش آموزان با نگاه کردن به لوحه ی آموزشی, همراه با نوار آموزشی بار اول گوش می کنند, بار دوم همراه با آن زمزمه می کنند و بار سوم همراه با نوار بلند می خوانند. 

 

3- شعر و سرود : معلم به کمک نوار شعرهایی را که درباره ی موضوع درس و یا ترجمه ی منظوم کودکانه ی سوره آمده را هم خوانی و تمرین می کنند.

 

4- پیام قرآنی : از دانش‌آموزان بخواهید که پیام قرآنی را از نوار گوش کنند با هم خوانی نمایند, سپس ترجمه‌ی پیام قرآنی توسط معلم خوانده می شود, آن گاه دانش آموزان به کمک تصویر و یا پرسش‌هایی که در کتاب آمده, درباره‌ی مفهوم پیام قرآنی با یک دیگر گفت‌وگو و مشورت می کنند و سپس نظر خود را درباره ی پیام و مصادیق آن در زندگی خود برای کلاس بیان می کنند.

 

5- داستان : در بعضی از دروس به جای پیام قرآنی, یک داستان قرآنی آمده است. داستان را به یکی از شیوه‌های قصه‌گویی و به زبان ساده و به کمک تصاویر برای دانش‌آموزان تعریف کنید. از بیان مطالب زائد و غیره مستند بپرهیزید. از تعدادی از دانش‌آموزان بخواهید تا هر یک بخشی از داستان را برای دوستانشان بازگو کنند.

 

6- روخوانی : آموزش و تدریس بخش روخوانی قرآن از هفته ی اول دی ماه آغاز می شود؛ این قسمت از درس به کمک لوحه ی آموزشی انجام می گیرد. توجه به دو موضوع در این بخش ضروری است :

1لف- معلم محترم حتماً باید با روش صحیح اشاره ی ثابت و متحرک آشنا باشد؛ در غیر این صورت آموزش روخوانی با اختلال جدی رو به رو خواهد بود. مدیران محترم مدارس اسامی معلمان دوره ندیده را به اداره ی متبوع معرفی کنند.  

ب- تهیه و استفاده از لوحه ی آموزشی در پایه های اول تا سوم دبستان الزامی است؛ لذا بر مدیران محترم مدارس واجب است از محل سرانه ی دانش آموزی مدرسه در اسرع وقت نسبت به تهیه ی لوحه اقدام کنند. و معلمان  چند دانش‌آموزان برای کلاس, با صدای بلند می‌خواند و سایر دانش‌آموزان از روی کتاب درسی خود خط می‌برند.

 

 

 

الگوی هدف‌گذاری در برنامه درسی قرآن  ( پایه ی اول ابتدایی )

عرصه‌ها

عناصر

خود

خدا

خلق

خلقت

 

تفکر   و

تعقل

1- پرورش قدرت تخیل

2- تفکر در خلقت اعضاء و جوارح خودش

1- تفکر در صفات خدا

( خالقیت، مهربانی و نعمت‌ها، نگهدارنده، ... )

1- تفکر درباره‌ی نقش هریک از افراد جامعه‌ی مربوط (خانواده، همکلاسی‌ها و ... )

1- تفکر در خلقت پدیده‌های خدا و زیبایی‌های طبیعت

2-  تفکر درباره‌ی رابطه‌ی بین موجودات در طبیعت

3- تفکر درباره‌ی اهمیت

حفظ محیط زیست

 

 

ایمان

و  باور

 

1- خود را آفریده‌ی خدا می‌داند.

2- علاقه به پرتلاش بودن و پرهیز از تنبلی و سستی

3- علاقه به خواندن قرآن و انس با آن

4- خدا را نگهدارنده‌ی خود می‌داند.

1- یاد خدا                    

2- علاقه به کتاب خدا و خواندن آن

3- قرآن کلام خدا است. 

4- تقویت ایمان به خدا ( با دیدن نعمت‌ها )

5- علاقه به پیامبراکرم (ص) و خاندان پاک او

6- علاقه به برخی از پیامبران الهی

7- علاقه به خواندن نماز( سخن با خدا )

8- علاقه به دعا کردن و سخن گفتن با خدا

1- باور به محبت خدا نسبت به انسان‌ها

2- خدا را نگهدارنده‌ی مردم می‌داند.

1- خداوند آفریننده‌ی همه‌ی موجودات است.

 

 

 

 

علم

 

1- آشنایی با نعمت‌های خدا در وجودش

2- آگاهی از ضرورت پرهیز از اسراف

3- آشنایی با معنای برخی کلمه‌ها و عبارات ساده و کوتاه قرآنی

4- آشنایی با روخوانی کلمات و عبارات ساده‌ی قرآن کریم

5- آشنایی با برخی آداب اسلامی در زندگی

6- آشنایی با نماز

7- آشنایی با اهمیت پاکیزگی در زندگی خود

8- آگاهی از اهمیت علم‌آموزی

1- آشنایی با برخی از سخنان خدا در قالب پیام‌های قرآنی

2- آشنایی با برخی از سوره‌های قرآن کریم

3- آشنایی با پیامبر اکرم (ص) و خاندان پاک او

4- آشنایی با برخی از پیامبران الهی

5- آگاهی با برخی از آداب تلاوت کتاب خدا

6- آشنایی با مسجد به عنوان مکانی برای عبادت خدا

7- آشنایی با رفتار پیامبر اکرم (ص) و خانواده ایشان

8- آشنایی با برخی از داستان‌های قرآن کریم

1- آگاهی از نقش هر یک از اعضا در خانواده

1- آشنایی با برخی از پدیده‌های طبیعی به‌عنوان نعمت خدا

2- آگاهی از فرایند تولید نان و ضرورت پرهیز از اسراف

3- آگاهی از وقت‌شناسی و زمان انجام کارها

 

الگوی هدف‌گذاری در برنامه درسی قرآن (پایه اول ابتدایی) ادامه ی صفحه ی قبل

 

عرصه‌ها

عناصر

خود

خدا

خلق

خلقت

 

 

 

عمل

 

1- احساس شادی

2- مهارت گفتن بسم الله در آغاز کارها و الحمدلله در پایان کارها

3- توانایی روخوانی عبارات و آیات قرآنی کتاب درسی

4- توانایی در ساخت وسایل ساده‌ی دستی

5- توانایی حفظ سوره‌های توحید و حمد

6- توانایی خواندن کلمات قرآنی از روی لوحه

7- رعایت نظافت شخصی

1- شروع کارها با نام خدا

2- مشارکت در خواندن برخی از سوره‌های قرآن

3- انجام کارهایی که خدا دوست دارد.

4- تشکر از خدا

1- همکاری با سایر دانش‌آموزان در فعالیت‌ها

2- سلام کردن در برخورد با دیگران

3- تشکر از خانواده و دیگران

4- همکاری اعضای خانواده با هم

1- پرهیز از اسراف کردن و هدر دادن نعمت‌های خدا

2- رعایت نظافت و حفظ محیط زیست

 

 

اخلاق

 

1- احساس رضایت از احترام به دیگران و انجام کارهای خوب

2- سعی در انجام کارها با آرامش

3- احساس رضایت از دریافت پاداش در برابر سعی و تلاش

4- سعی در پرهیز از رفتارهای بد

5- سعی در رعایت پاکیزگی

6- سعی در پرهیز از کارهای بد (حسد)

1- تلاش در جهت انجام کارهایی که خدا دوست دارد.

1- مهربانی با دوستان

2- احترام به دیگران

3- محبت و دوستی اعضای خانواده با یکدیگر

1- سعی در پاکیزگی محیط زیست

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

الگوی    تدریس    یک   درس    کامل -     1

از    کتاب    آموزش قرآن    پایه ی   اول دبستان 

 

درس اول

 

موضوع درس :

به نام خدا ، بسم الله

اهداف

1- ایجاد فضای جذّاب و خاطره ‌انگیز به منظور تقویت انگیزه و علاقه برای یادگیری قرآن

2- آشنایی با قرآن و برخی از آداب قرآن ( نگهداری، تلاوت و ...)

3- آگاهی و ایجاد عادت به شروع کارها با نام خدا (گفتن بسم الله الرحمن الرحیم)

4- آشنایی با معنای بسم الله الرحمن الرحیم و کلمات ساده‌ی مربوط به آن

5- تقویت علاقه به شنیدن آیات سوره‌ی توحید از نوار آموزشی

6- توانایی خواندن سوره‌ی توحید به صورت دسته‌جمعی

7- آشنایی با آداب و اخلاق اسلامی در معاشرت با دیگران (سلام کردن)

8- تفکر درباره‌ی خلقت پدیده‌های خدا و زیبایی‌های طبیعت

9- آگاهی از محبت خدا به انسان (نعمت پدر و مادر، دریا، کوه و ...)

 

مواد و رسانه‌ها :

کتاب قرآن و رحل، لوحه‌ی آموزشی، کتاب درسی، نوار آموزشی، وسایل تزئینی.

 

اهداف ضمنی

شعرخوانی، همکاری در برگزاری جشن قرآن، تعامل بین خانه و مدرسه، مشارکت در جمع‌خوانی سوره‌ی توحید

 

راهبردها و روش‌های یاددهی – یادگیری

پرسش و پاسخ، مشاهده، همیاری و مشارکت، بحث و گفت‌وگو

 

فعالیت‌های یاددهی- یادگیری

 

جلسه‌ی اول :

1- برگزاری جشن قرآن

2- تصویرخوانی کتاب

3- هدیه‌ی کتاب درسی قرآن و سایر رسانه‌های آموزشی مرتبط (در صورت امکان) به دانش‌آموزان

4- همخوانی شعر به نام خدا بسم الله

 

جلسه‌ی دوم :

1- خواندن دسته‌جمعی پیام قرآنی

2- بیان معنای پیام و معنای برخی از کلمات آن

3- گفت‌وگوی دانش‌آموزان درباره‌ی تصویر و سوال پیام با یکدیگر

 

جلسه‌ی سوم :

1- خواندن سوره‌ی توحید به طور دسته‌جمعی به کمک نوار آموزشی

2- همخوانی شعر سوره‌ی توحید

3- طرح پرسش‌های ساده از مفاهیم بیان شده در شعر به طور خلاصه

 

جلسه‌ی چهارم :

1- یادآوری و تمرین سوره‌ی توحید به صورت دسته‌جمعی و انفرادی داوطلبان

2- آموزش پیام (مطابق با روش جلسه‌ی دوم)

3- اجرای نمایش خلاق با محوریت موضوع پیام قرآنی توسط دانش‌آموزان

 

 

 

 

 

 

 

الگوی    تدریس    یک   درس    کامل -    2

از    کتاب    آموزش قرآن    پایه ی   اول دبستان 

 

درس پنجم

 

موضوع درس :

کودک مسلمان

اهداف

1- آشنایی متربی با برخی از رفتارهای اسلامی

2- آگاهی از ارزش‌های دینی (قرآن، رسول و ...)

3- آشنایی با پیام قرآنی نماز (نماز به عنوان یکی از اعمال عبادی)

4- آشنایی با معنای پیام قرآنی و کلمات ساده‌ی مربوط به آن

5- آشنایی با روخوانی کلمات و عبارات ساده‌ی قرآنی کتاب درسی

6- توانایی خواندن سوره‌ی حمد به صورت دسته‌جمعی

7- تقویت علاقه به شنیدن آیات سوره‌ی حمد از نوار آموزشی

8- آشنایی با اهمیت پاکیزگی و رعایت آن در زندگی روزمره

 

 

مواد و رسانه‌ها :

لوحه‌ی آموزشی، نوار آموزشی، کتاب درسی، سجاده‌ی نماز، تصاویر مربوط به نماز و پاکیزگی.

 

اهداف ضمنی

شعرخوانی، همکاری در روخوانی کلمات و عبارات ساده‌ی قرآنی، مشارکت در جمع‌خوانی سوره‌ی حمد

 

راهبردها و روش‌های یاددهی – یادگیری

بحث و گفت‌وگو، پرسش و پاسخ، همیاری و مشارکت.

 

 

فعالیت‌های یاددهی – یادگیری

جلسه‌ی اول :

1- تصویرخوانی کتاب

2- همخوانی شعر «بچه مسلمان»

3- خواندن دسته‌جمعی پیام قرآنی و بیان معنای آن

4- گفت‌وگوی دانش‌آموزان درباره‌ی تصویر پیام

5- خواندن کلمات و عبارات قرآنی کتاب درسی به صورت دسته‌جمعی با اشاره‌ی آموزگار

 

جلسه‌ی دوم :

1- خواندن بخش اول آیات 1 تا 4 سوره‌ی حمد به طور دسته‌جمعی به کمک نوار آموزشی

2- همخوانی شعر سوره‌ی حمد

3- طرح پرسش‌های ساده از مفاهیم بیان شده در شعر به طور خلاصه

 

جلسه‌ی سوم :

1- یادآوری و تمرین آیات 1 تا 4 سوره‌ی حمد به صورت دسته‌جمعی و انفرادی داوطلبان

2- خواندن بخش دوم آیات سوره‌ی حمد (آیات 5 تا 7) به طور دسته‌جمعی به کمک نوار آموزشی

3- خواندن و تمرین عبارات قرآنی کتاب درسی به صورت دسته‌جمعی با اشاره‌ی آموزگار

 

جلسه‌ی چهارم :

1- یادآوری و تمرین آیات 5 تا 7 سوره‌ی حمد به طور دسته‌جمعی و به کمک نوار آموزشی

2- خواندن دسته‌جمعی پیام قرآنی و بیان معنای آن

3- انجام فعالیت مربوط به پیام قرآنی توسط دانش‌آموزان

4- خواندن و تمرین جدول ترکیب حروف و حرکات و عبارات قرآنی

 

 

 

 

 

  ر    فع  اشکالات   روخوانی

عموم اشکالات روخوانی دانش‌آموزان به ضعف مهارت روخوانی یا به عدم دقت, شتابزدگی, اضطراب و عدم اعتماد به نفس مربوط است. آموزگار باید با روش‌های گوناگون متناسب با هر اشکال آشنا باشد تا به روش صحیح اشکال دانش‌آموزان را برطرف سازد و مهارت روخوانی دانش‌آموزان را افزایش دهد.

 

توجه به اصول زیر برای توفیق بیش‌تر در رفع اشکالات روخوانی دانش‌آموزان ضروری است.

1- رفع اشکال همراه با تشویق دانش‌آموز نسبت به آن‌چه صحیح خوانده است, انجام شود تا موجب تقویت اعتماد به نفس او گردد.

2- رفع اشکال باید به نحوی انجام شود که موجب اضطراب دانش‌آموز نشود.

3- حتی ‌الامکان خود دانش‌آموز, اشکال خویش را برطرف کند.

4- رفع اشکال, موجب صرف وقت بیش از حد نشود.

5- تسلّط آموزگار بر روخوانی متن درس, موجب تشخیص بهتر اشکالات و رفع آن‌ها می‌شود.

6-  آموزگار نباید بلافاصله, حالت صحیح کلمه را بخواند و نیز از دانش‌آموزان بخواهد که آن‌ها هم, چنین کاری کنند.

7- رفع برخی از اشکالات به تمرین بیش‌تر و مرور زمان نیاز دارد و نباید انتظار داشت همه ی‌ آنها بلافاصله برطرف شود.

 

روش رفع اشکالات روخوانی دانش‌آموزان

با توجه به اصول فوق, آموزگار یکی از روش‌های زیر یا ترکیبی از آن‌ها را برای رفع اشکال انتخاب می‌کند. این روش‌ها عبارتند از :

1- درحین خواندن دانش‌آموز, تذکر نمی‌دهیم, بلکه صبر می‌کنیم تا پس از وقف در پایان کلمه یا عبارت تذکر لازم داده شود.

2- با تشویق دانش‌آموز, از او می‌خواهیم که همان عبارت را با دقّت بیش‌تر دوباره بخواند. این شیوه‌ی اشکال گرفتن, بیش‌تر زمانی مفید است که اشکال دانش‌آموز, به علت عدم دقت کافی یا شتابزدگی در خواندن باشد.

3- توجه دانش‌آموز را به کلمه‌ی غلط خوانده شده جلب کرده و با طرح سوال, شکل صحیح و غلط کلمه را مقایسه می‌کنیم و از او می‌خواهیم تا شکل صحیح را بگوید. آن‌گاه او را تشویق می کنیم.

4- اگر به نظر می‌رسد کلمه یا عبارت غلط خوانده شده مشکل است, آموزگار کلمه یا عبارت را روی تخته نوشته و از دانش‌آموز می‌خواهد تا با اشاره‌ی او, آن کلمه یا عبارت را به صورت بخش‌بخش بخواند.

 

تذکر :

بعضی از دانش‌آموزان لکنت زبان دارند و کلمه و عبارات را با مکث, تکرار و به کندی می‌خوانند. آموزگار ضمن برخورد لطیف, مناسب و طبیعی سعی می‌کند آن‌ها در انظار بقیه خجالت‌زده و مورد تمسخر قرار نگیرند.

 

 

 

  ارز‌یابی

درس قرآن در پایه های اول دوم ابتدایی به صورت کیفی – توصیفی است. برای آشنایی بیشت تر به دستور العمل شماره ی 34/1790/240 مورخ 25/7/1383 مراجعه کنید. ضمناً این دستور العمل در کتاب راهنمای معلم آموزش قرآن پایه ی اول ابتدایی کد 1/ 53 در بخش پیوست آمده است.

 

فهرست اهداف، نشانه‌های تحقّق و سطوح عملکردی درس قرآن پایه ی اول ابتدایی

 

 

موضوع

اهداف

کلی

 

دروس

نشانه‌های

تحقق

 

سطوح عملکرد

درجه

اهمیت

 

 

روخوانی

قرآن

 

 

کسب

 مهارت روخوانی

قرآن کریم

 

 

 

 

دروس

5 ، 6 ،7

 

شمرده یا بخش‌خوانی کلمات و عبارات فرآنی کتاب درسی

خیلی

خوب

کلمات  و عبارات قرآنی کتاب درسی را صحیح و به‌صورت شمرده می‌خواند.

 

 

 

1

خوب

کلمات  و عبارات قرآنی کتاب درسی را صحیح و به‌صورت شمرده / بخش‌بخش‌ با صرف زمان می‌خواند.

قابل

قبول

کلمات  و عبارات قرآنی کتاب درسی را به‌صورت بخش‌‌بخش می‌خواند و گاهی اعراب را صحیح نمی خواند ولی در برخی از موارد اشتباهات خود را اصلاح می کند.

نیازمند آموزش

در بخش بخش خواندن کلمات  و عبارات قرآنی کتاب درسی اشتباهات مکرر دارد.

 

استماع

قرائت

 

 

 

مشارکت

 در یادگیری

قرآن کریم

 

 

دروس

1 تا 7

 

1- شرکت

در جمع‌خوانی سوره‌های کتاب درسی

 

2- حفظ نسبی سوره های کتاب

خیلی

 خوب

در جمع‌خوانی هماهنگی کامل را رعایت می‌کند و دو سوره را از حفظ می‌خواند.

 

 

 

2

خوب

در جمع‌خوانی شرکت می‌کند و با کمک همسالان / متن کتاب، دو سوره را از حفظ می‌خواند.

قابل

 قبول

با توصیه های معلم در جمع‌خوانی شرکت می‌کند و با کمک معلم / همسالان / متن کتاب، یک سوره را از حفظ می‌خواند.

نیازمند آموزش

عموماً در جمع‌خوانی شرکت نمی‌کند و نمی‌تواند با کمک معلم / همسالان / متن کتاب، سوره‌ای را از حفظ بخواند.

 

آموزه‌‌های

قرآن

 

 

آشنایی با

 آداب و داستان های قرآنی

 

 

کلیه

دروس

 

 

1- رعایت آداب خواندن قرآن کریم

 

2- بیان داستان

خیلی

خوب

آداب خواندن قرآن را رعایت می کند و داستان‌های کتاب را به کمک تصاویر به زبان خودش بازگو می‌کند.

 

 

3

خوب

برخی از آداب خواندن قرآن را رعایت می کند و داستان‌های کتاب را به کمک تصاویر بدون ذکر جزئیات به زبان خودش بازگو می‌کند.

قابل

 قبول

با یادآوری آداب خواندن قرآن را رعایت می کند و داستان‌های کتاب را با راهنمایی معلم / همسالان و به کمک تصاویر به زبان خودش بازگو می‌کند.

نیازمند آموزش

در رعایت آداب خواندن قرآن و بیان داستان‌های کتاب پیوسته به یادآوری معلم نیازمند است.

 

قرآن  در  تابستان

یکی از لوازم مهم یادگیری قرآن, استمرار خواندن آن حتی در فصل تابستان است, از این‌رو در کتاب‌های آموزش قرآن دوره‌ی ابتدایی بخش با عنوان «درس آخر» قرآن در تابستان آمده شده است.

خوب است معلم گرامی از درس پنجم به بعد برای ارتقای مهارت روخوانی دانش آموزان, آنان را به خواندن عبارات و آیات بخش قرآن در تابستان تشویق کند.

 

هدف :

1- تشویق دانش‌آموزان به خواندن مستمر قرآن کریم

2- تلاش برای ایجاد فرهنگ خواندن روزانه‌ی قرآن در جامعه

 

روش آموزش

1- تعدادی از دانش‌آموزان متن درس آخر را می‌خوانند.

2- معلم ضمن ارائه‌ی توضیحات, دانش‌آموزان را به خواندن عبارات و آیات تشویق می‌کند.

3- خوب است معلم از دانش‌آموزان کلاس بخواهد برای خواندن قرآن در تابستان تعهد اخلاقی و شفاهی بدهند.

4- این نکته ( بند سوم ) را به شیوه ی مناسب و موثّر به اطلاع والدین دانش‌آموزان نیز برسانید.

5- دانش‌آموزان را به حفظ و نگهداری و احترام به کتاب درسی قرآن تشویق کنید و از آن ها بخواهید که پس از اتمام تابستان و خواندن آیات و عبارات قرآنی بخش قرآن در تابستان, این کتاب را در قفسه‌ی کتاب‌های خود به خوبی نگهداری کنند و یا آن را به مدرسه و یا مسجد محل تحویل دهند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برخی ملاحظات اجرایی برنامه ی ارتقاء آموزش قرآن پایه ی اول ابتدایی

    با توجه به تصویب و اجرای طرح همسو سازی برنامه ی آموزش قرآن با برنامه دزسی ملی، این طرح از ابتدای سال تحصیلی 91-90 در کلیه ی مدارس ابتدایی کشور به اجرا در خواهد آمد. از این رو مدرسان محترم قرآن ضروری است در جهت همکاری هر چه بیش تر با این طرح، نکات زیر را با دقت پیگیری و به انجام رسانند :

 1- در برگزاری دوره ی آموزش ضمن خدمت آموزگاران پایه ی اول ابتدایی, بلافاصله پس از دریافت کتاب‌های جدید التالیف آموزش قرآن (کُد 1/4) در استان و منطقه ی محل خدمت خود, اهتمام جدی داشته باشید.

 

     2- دریافت کتاب جدید آموزش قرآن پایه ی اول ابتدایی (کُد 1/4) مطابق جدول سهمیه از انبار کتاب‌های درسی استان و توزیع هر چه سریع تر آن ها در بین مدرسان قرآن به صورت رایگان بر عهده ی اداره ی ضمن خدمت منطقه خواهد بود.

 

3- با توجه به نیاز آموزگاران به آموزش عملی و برگزاری کلاس‌های دوره ی مذکور به صورت کارگاهی، حضور بیش از 30 نفر در یک کلاس با اهداف برگزاری دوره مغایر است.

 

     4- حضور کلیه ی آموزگاران پایه ی اول ابتدایی، در دوره ی آموزش ضمن خدمت پیش‌بینی شده ضروری است.

 

     5- مناسب‌ترین زمان و شکل برگزاری دوره آموزش آموزگاران در روزهای غیرتعطیل و حداکثر 4 ساعت در یک نیم روز است.

 

     6- مدرسان محترم به جای برگزاری دوره ها به صورت طولی, بهتر است چند دوره را هم زمان و در عرض هم شروع کنند تا تمامی آموزگاران تحت پوشش با روند کلی آموزش و تدریس کتاب جدید التالیف تا پیش از آغاز سال تحصیلی آشنا شوند.

 

     7- بازدید مدرسان محترم استان از کلاس‌های درس آموزش قرآن آموزگاران موجب دلگرمی و نیز تقویت انگیزه آموزگاران عزیز خواهد شد.

 

8- تجربه نشان می دهد عده ی قابل توجهی از آموزگاران به دلیل این که با مبانی برنامه ی درسی و علل تغییر کتاب درسی آشنا نیستند علی رغم تلاش در امر تدریس, توفیق چندانی را به دست نمی آورند؛ از این رو مدرسان نسبت به توجیه و تفهیم مبانی برنامه ی ارتقاء آموزش قرآن تلاش بیش تری مبذول کنند. 

 

     9- برگزاری جلسات توجیهی برای والدین دانش‌آموزان با مشارکت مدرسان قرآن به منظور آشنایی بیش تر ایشان با چگونگی همکاری و کمک به فرزندان خود, توصیه و تاکید می شود. دو صفحه از مقدمه و پیش گفتار کتاب درسی دانش آموز به این امر اختصاص دارد.

 

 

10- هم چنـین مناسب است در جهت اشاعه ی برنامه ی درسی پایه ی اول ابتدایی موارد زیر را مورد توجه جدی قرار دهیم :

1- آموزش مهارت خواندن قرآن کریم, اصلی ترین هدف دوره ی ابتدایی است.

2- معلم ابتدایی, بهترین « آموزگار قرآن » در آموزش مهارت روخوانی قرآن است.

3-  « جشن شکوفه های قرآن کلاس اولی ها » در روز جهانی کودک (16 مهرماه هرسال ) با شکوه برگزار شود.

4-  نقش اولیای دانش آموزان ( به ویژه نقش الگویی ایشان ) در پیش برد برنامه ی درسی قرآن مهم تلقی شود.

5- وسایل آموزشی و کمک آموزشی درس قرآن را از قبیل لوح و نوار آموزشی به موقع در دسترس آموزگاران محترم پایه ی اول ابتدایی قرار داده شود. این مهم وظیفه ی مدیر محترم مدرسه است.

6- کتاب « راهنمای معلّم قرآن پایه ی اول ابتدایی» - کد 1/53  برای آموزگاران تهیه شود.

7- فیلم « روش آموزش قرآن پایه ی اول ابتدایی » تهیه و در اختیار آموزگاران قرار داده شود..

8- نرم افزار « آموزش قرآن پایه ی اول » تهیه و در اختیار دانش آموزان قرار گیرد.

9- سی دی « کتاب گویا » در اختیار دانش آموزان قرار گیرد.

10-  خبر برنامه ی رادیویی « قرآن در مدرسه » که روزهای دوشنبه از ساعت 30/15 تا 30/ 16 به صورت زنده پخش می شود به شیوه ی مناسب به معلمان, مدیران و اولیای دانش آموزان اطلاع رسانی شود.

11-  کتاب « مبانی و روش آموزش قرآن دوره ی ابتدایی » - کد 6011 تهیه و در اختیار مدارس قرار گیرد..

12-  جشنوره ی الگوهای مناسب تدریس قرآن با توجه به مبانی و روش های آموزش قرآن و طرح همسو سازی با برنامه ی درسی ملی, کیفیت بخشی شود.

13-   راه کارهای انس دائمی و روزانه ی دانش آموزان با قرآن کریم مورد بحث و بررسی در شورای آموزگاران مدرسه قرار گیرد.

14-  معلمان، مدیران و مدارس موفق در اجرای طرح همسوسازی به نحو مناسب تشویق شوند.

 

 

 

گروه قرآن  دفتر برنامه ریزی و تالیف کتاب های درسی

تهران، خیابان ایرانشهر شمالی، کوچه ی بهرام چوبینی، پلاک 7 ، طبقه ی دوم

وب‌گاه (سایت)    :     http://quran-dept.talif.sch.irn

پیام‌نگار ( ایمیل )   :   quran-dept@talif.sch.ir

تلفن : 88490223      ؛     فاکس : 88305771

 

 

 

فهرست موضوعی کتاب آموزش قرآن پایه ی اول ابتدایی

 

درس اوّل  :  به نـام خـدا , بـسـم الله   جشن قرآن -  سوره ی توحیـد -  شعر سوره توحید – پیام قرآنی بسم الله ... -  شعر به نام خدا بسم الله – پیام سلام علیکم- کی به کی سلام می کند ( ماز )

        

درس دوم  :  نعـمت هـای خدا    شعر کی به ما دست داده پا داده – پیام قرآنی الحمد لله - سوره ی کـوثَر – شعر زهرای کوثر آمد – داستان مراحل تهیه ی نان -  پیام قرآنی وَ اشکروا نعمه الله -  رنگ آمیزی

                               

درس سوم  :  خانـه ی مـا     شعر خانه ی ما –  پیام قرآنی وَ بالوالدین احسان - سوره ی عَـصر -  شعر سوره ی عصر -  داستان هدیه ی پدر بزرگ

                               

درس چهارم  :   قـرآن بـخـوانــیم     شعر آرزوی من -  روخوانی ( حروف ب ت  د ر  س م  +  صدای اَ , اِ  و او ) -  سوره ی نـاس –  روخوانی ( حرف ن + صدای ای ) -  داستان حضرت سلیمان(ع) -  روخوانی ( حرف واو + کسره و ضمه ) – داستان حضرت سلیمان (ع) و ملکه سبا

                               

یاد آوری و تمرین – 1     یادآوری سوره ها و پیام های قرآنی گذشته -  تمرین روخوانی – ساختن رحل قرآن

 

درس پنجم  :  کودک مسـلمان    شعر منم بچه مسلمان -  پیام قرآنی (یا بنی اقم الصلاه ) -  روخوانی ( حرف ک و ف + علامت سکون ) -  سوره ی حَمـد  ( چهار آیه ی اول ) -  شعر حمد الهی -  روخوانی ( خ , ق , ل ) – پیام قرآنی ( پاکیزگی ) -  روخوانی ( اشباع ه و ـه )

 

درس ششم  :  مدرسـه ی ما      روخوانی ( ناخوانا )- سوره ی فَـَـلق-  شعر سوره ی فلق – روخوانی ( تمرین روخوانی) - پیام قرآنی ( رب دنی علما ) – روخوانی ( تشدید ) – داستان کلاس قرآن ( امام حسن مجتبی علیه السلام ) - روخوانی (جدول تشدید )

                               

درس هفتم   :   پیامبـران خـدا     روخوانی ( ص , ع ) -  سوره ی نَـصـر – روخوانی ( تمرین ) - داسـتان کودکی حضرت موسی عَلَیهِ السَّلام – روخوانی ( تمرین ناخوانا ) -  پیام قرآنی ( محمد رسول الله ص ) -  تمرین روخوانی

 

یاد آوری و تمرین –  2    تمرین سوره ها و پیام های قرآنی کتاب درسی -  تمرین روخوانی

 

درس آخر  :  در تـابـسـتان نیز قرآن بخوانیم    ( تمرین روخوانی )

 

بیش تر بخوانیم، بیش تر بدانیم :    ( معرفی کتاب های مفید برای بچه ها )