جزوه آموزش تربیت بدنی- طرح همسو

فهرست مطالب :

 

معرفی برنامه درسی تربیت بدنی و اهمیت  آموزش آن

جدول اهداف تفصیلی برنامه های درسی تربیت بدنی دوره ابتدایی

 

اهداف برنامه درسی تربیت بدنی دوره ابتدایی

رویکرد برنامه درسی تربیت بدنی

موارد تغییر در برنامه درسی تربیت بدنی در راستای همسو سازی

نحوه همسویی برنامه درسی با سند برنامه درسی ملی:

ارائه یک نمونه الگوی تدریس با توجه به الگوی هدف گذاری:

 

 

 

                         رسول اکرم (ص):

نعمتان مجهولتان،الصحه و الامان

سلامتی و امنیت دو نعمت بزرگی هستند که قدر آنها شناخته نشده،در نزد مردم مجهول و کم اهمیتند.

 

 

 

 

معرفی برنامه درسی تربیت بدنی و اهمیت  آموزش آن

        انسان از نظر خلقت برترین مخلوقات است  که در نتیجه تربیت جسمی و روانی می تواند به مرحله کمال دست یابد. سلامت جسمانی، حتی برای یک زندگی عالمانه و عابدانه لازم است و تربیت بدنی می تواند بخشی از رسالت حفظ حیات زیستی انسان را بر عهده بگیرد، حفظ سلامتی ابعاد مختلفی دارد و بخشی از آن از طریق فعالیت بدنی و حرکت تامین می شود . هر جا که زندگی وجود دارد، حرکت هم هست ، حرکت حاصل تعامل پیچیده وبرآیند هماهنگی های جسم و ذهن و روح وروان فرد است .تربیت بدنی از اولین و قدیمی ترین مواد درسی تعلیم و تربیت است که  از طریق آموزش فعالیت های حرکتی و ورزشی نقش عمده ای در تربیت کودکان و جوانان پیدا کرده است که در نبودآن  تعادل و هماهنگی لازم در جسم و روح از بین می رود. عبادت، مطالعه ،تفکرو غیره از اعمال و فعالیت هایی هستند که به دریافت انرژی از جسم نیاز دارند و درعوض انرژی های دیگری نیز به ذهن و روح و روان یادگیرنده می دهند. بدن وجسم برای تامین انرژی انواع فعالیت های آدمی به تندرستی و سلامت عملکرد دستگاه های مختلف بدن نیاز دارد که آنهم از طریق فعالیت بدنی ونمود عینی آن یعنی حرکت ،تحقق می یابد.

        از نظراجتماعی تربیت بدنی ، بخشی از تجارب عاطفی و اجتماعی دانش آموز را تشکیل می دهدکه به شکل حرکت و بازی  ، نمود پیدا می کند. تربیت بدنی نه فقط نیاز به تعامل و تماس اجتماعی را برآورده  می سازد ، بلکه در ایجاد ارزش های مربوط به زندگی خوب و متعادل نیز سهیم است. آموزش اصول سلامتی و تندرستی، بخشی از تجربه آموزشی و اجتماعی یادگیرنده است . تربیت بدنی  در ایجاد فرهنگ  توجه به سلامتی و گذران صحیح اوقات فراغت ،سهیم است . بنابر این  دستیابی به وضعیت بدنی سالم، متناسب وآماده  و شرکت در  فعالیت های گروهی واجتماعی ، بخشی از تربیت اجتماعی و فرهنگی محسوب می شود که از طریق برنامه  تربیت بدنی و ورزش مدارس، تعمیم وگسترش می یابد.

        یکی از ارزش های مهم  در زندگی ، رسیدن به " زندگی مطلوب [1]" است .  یکی از روش های نیل به این ارزش مهم،  حفظ سلامتی و تربیت بدنی است  .

       امروزه ،کم تحرکی ناشی  از زندگی ماشینی  و ... زمینه ساز بروز برخی از ناهنجاریهای عضلانی اسکلتی ، اضافه وزن و کاهش حجم تنفسی در دانش آموزان شده است . چاقی به ویژه در کودکان یکی از دلایل مهم و شایع  بیماری ها از جمله بیماریهای قلبی عروقی می باشد که علاوه بر تهدید سلامت عمومی دانش آموزان هزینه های درمانی گزافی را بر جامعه تحمیل می کند لذا ،توجه به تربیت بدنی و آموزش شیوه زندگی فعال به عنوان عامل پیشگیری نه تنها هزینه های درمان را کاهش می دهد بلکه از پیدایش ناهنجاری های عضلانی - اسکلتی جلوگیری به عمل می آورد. از طرفی دیگر با استناد به یافته های پژوهشی و ارتباط مثبت پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با فعالیت های جسمانی ، ضرورت توجه به تربیت  بدنی مدارس اهمیت دوچندانی یافته است .

         حوزه ی یادگیری تربیت بدنی از فعالیت بدنی و حرکت بطور مستقیم برای توسعه سلامت جسمانی،روحی و روانی و اجتماعی دانش آموز سود می برد.در تحقیقات متعددی که درزمینه اثرات فعالیت بدنی منظم صورت گرفته آثار مثبتی در ابعاد معنوی واعتقادی، جسمانی،روحی و روانی ، اجتماعی- تربیتی دانش آموزان مشاهده شده است . با فعالیت های بدنی و حفظ سلامت بدن، دانش آموزان ، ضمن ادای تکلیف الهی نسبت به بدن خود، درعبادت ، کار و خدمت به جامعه  توفیق بیشتری حاصل می کنند. با استفاده از یک برنامه تمرینی در مهارت های مختلف حرکتی و ورزشی می توان به فواید جسمانی از قبیل کاهش ضربان قلب ، ارتقاء آمادگی قلبی _ تنفسی ،تنظیم  بهینه متابولیسم ، افزایش دامنه حرکتی مفاصل وافزایش قدرت و استقامت عضلانی و... در دانش آموزان دست یافت.

        تربیت بدنی دارای اثرات مثبتی دربعد روانی از قبیل کاهش اضطراب و فشار روانی ،کاهش افسردگی و پرخاشگری و افزایش اعتماد بنفس، عزت نفس ، خود پنداره مثبت ، شادابی و نشاط در دانش آموزان است. دربعد اجتماعی نیز تربیت بدنی باعث ارتقاء روابط اجتماعی ، مسئولیت پذیری،هدایت و رهبری ،کارگروهی ، امید به آینده و امید به زندگی آنان می شود . برنامه درسی تربیت بدنی بنا به مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش در سه دوره تحصیلی ( هفته ای دو ساعت ) فرصت مغتنمی برای رشد و تکامل متعادل ومتوازن ابعاد جسمانی ، شناختی و عاطفی دانش آموزان از طریق فعالیت های بدنی و حرکتی ، با رعایت استانداردهای تندرستی و موازین فرهنگی و اخلاقی است.  تهیه چنین برنامه ای باید تابع قوانین علمی باشد تا از آسیب های احتمالی جلوگیری به عمل آید.  برنامه درسی تربیت بدنی در مدارس هدایت چنین برنامه هایی را عهده دار است و به فراخور زمان، مکان ومخاطب خویش طرح های مورد نیاز را فراهم می آورد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول اهداف تفصیلی برنامه های درسی تربیت بدنی دوره ابتدایی

عرصه‌ها

عناصر

رابطه با خویشتن

رابطه با خدا

رابطه با خلق خدا (سایر انسان‌ها)

رابطه با خلقت

تعقل و تفکر

1/1- تفکردر خصوص کارکرد اندامهای حرکتی ونحوه تقویت آنها

 

1/2- اندیشیدن در مورد نعمت سلامتی به عنوان یک موهبت الهی

1/3- تفکر و اندیشه در مورد تواناییهای جسمانی اعضای خانواده ، خود   وهمسالان

1/4-کشف امکان فعالیت ورزشی در محیط‌

ایمان و باور(نگرشی)

1/5- توجه به رعایت اصول ایمنی وبهداشت ورزشی

-علاقه  به ارتقاء تواناییهای جسمانی

7/1-توجه به نعمت سلامتی به عنوان هدیه الهی

8/1- علاقمندی به رعایت اصول کارگروهی درفعالیتهای ورزشی

-علاقمندی به شرکت دربازیهای گروهی

9/1- توجه به  رعایت مسایل بهداشتی در محیط‌های ورزشی

علم

10/1-آشنایی با حرکات  پایه

-آشنایی با وضعیت های صحیح بدنی در امور روزمره زندگی

11/1-کسب آگاهی در ارتباط با سلامت جسمانی

12/1-آشنایی با قابلیتهای‌جسمانی-حرکتی خویش

14/1-آشنایی باانواع بازی، بازی‌های ورزشی

-آشنایی با مفاهیم ادراکی حرکتی

 

16/1-آگاهی از رفتارهای مناسب اخلاقی در فعالیت‌های ورزشی

 

18/1-آشنایی با وسایل ورزشی، نحوه تهیه، کاربرد و نگهداری آن‌ها

عمل

19/1- حفظ و توسعه آمادگی حرکتی و جسمانی خود

20/1- مهارت در اجرای  بازی ها، بازی‌های ورزشی وبومی

21/1-مهارتهای مقدماتی ورزشی

22/1- مهارت در اجرای حرکات بنیادی

23/1-انجام تمرینات بدنی مناسب برای حقظ وضعیت صحیح بدنی در امور روزمره زندگی

24/1- جمع‌آوری اطلاعات مرتبط با سلامت، بهداشت فردی و فعالیت بدنی

 

26/1-توانایی در برقراری ارتباط مناسب با دیگران درفعالیتهای ورزشی

27/1- تلاش در جهت حفظ و نگهداری محیط‌های بازی به عنوان مکان‌های گذران اوقات فراغت

28/1- تلاش در جهت استفاده از منابع و امکانات محیطی در جهت حفظ و توسعه سلامت جسمانی و حرکتی

اخلاق

29/1-داشتن روحیه همکاری درفعالیتهای   ورزشی

30/1-  پذیرش اشتباهات

وتلاش در جهت اصلاح رفتارخویش

31/1- علاقه به شرکت  در بازیهای ورزشی خارج از مدرسه

 

34/1-رعایت ارزشهای اخلاقی در فعالیتهای ورزشی

35/1-احساس مسئولیت درجهت حفظ ونگهداری وسایل وامکانات ورزشی

 

اهداف برنامه درسی تربیت بدنی دوره ابتدایی:

  الف : عنصر علم ( حیطه شناختی)

الف -1: آشنایی با حرکات پایه

 الف -2: کسب آگاهی در ارتباط با سلامت جسمانی

الف -3:  آشنایی باقابلیتهای جسمانی حرکتی خویش

الف -4: آشنایی بامفاهیم ادراکی حرکتی

الف -5: آشنایی بابازی ،بازیهای بومی وورزشی

الف -6: آگاهی از رفتارهای مناسب اخلاقی درفعالیتهای ورزشی

الف -7: آشنایی باوسایل ورززشی،نحوه تهیه ،کاربرد و نگهداری آنها

الف -8: آشنایی باوضعیت های صحیح بدنی درامورروزمره زندگی

 ب:عنصرعمل(حیطه مهارتی)

1-حفظ وتوسعه آمادگی حرکتی وجسمانی خود

2-مهارت دراجرای بازیها،بازیهای بومی وورزشی

3-مهارتهای مقدماتی ورزشی(مادر،رایج آموزشگاهی)

4-مهارت دراجرای حرکات بنیادی(پایه،ترکیبی وپیچیده)

5-جمع آوری اطلاعات مرتبط باسلامت،بهداشت فردی وفعالیت بدنی

6-توانایی دربرقراری ارتباط مناسب با دیگران درفعالیت های ورزشی

7-تلاش در جهت حفظ ونگهداری محیط های بازی به عنوان مکان های گذران اوقات فراغت

8-تلاش در جهت استفاده از منابع وامکانات محیطی در جهت حفظ وتوسعه سلامت جسمانی وحرکتی

ج:عنصر ایمان وباور،اخلاق(حیطه نگرشی)

1-    علاقه به حفظ وارتقای تواناییهای جسمانی

2-    توجه به نعمت سلامتی به عنوان هدیه الهی

3-    علاقه مندی به رعایت اصول کار گروهی در فعالیت های ورزشی

4-    علاقه مندی به شرکت در بازی های گروهی داخل و خارج مدرسه

5-    رعایت ارزش های اخلاقی  درفعالیت های ورزشی و تلاش در جهت اصلاح رفتار خویش

6-    احساس مسئولیت در حفظ ونگهداری امکانات ورزشی

7-    توجه به رعایت اصول ایمنی وبهداشت ورزشی ( فردی ، محیط)

نکته مهم: برنامه درسی تربیت بدنی  در اهداف ثانویه خود  این قابلیت  را دارد که به سایر دروس دوره ابتدایی دررسیدن به اهداف آموزشی  کمک کند .( تلفیق با سایر دروس)

رویکرد برنامه درسی تربیت بدنی

  برنامه درسی تربیت بدنی هم سو با برنامه درسی ملی به عنوان بخشی از نظام تعلیم و تربیت رسمی ، از  مهمترین دروسی است که   می تواند در مدارس به طور عملی و از طریق حرکت با رویکرد های ، حفظ و توسعه سلامتی، آموزش مهارت های حرکتی و ورزشی و آموزش شیوه های زندگی فعال و گذران صحیح اوقات فراغت دانش آموزان به تناسب اهداف هر دوره تحصیلی  برنامه ریزی شود .

 

 

موارد تغییر در برنامه درسی تربیت بدنی در راستای همسو سازی

تغییرات برنامه درسی تربیت بدنی دوره ابتدایی( پایه اول ) در راستای همسو سازی با برنامه درسی ملی بر اساس

 اصول زیر انجام شده است: توجه به دستورات دین اسلام در پرورش جسم و روان، فرهنگ ایرانی و اسلامی

 ،تفاوت های فردی، اجتماعی و محیطی ، نیاز های رشدی مخاطبان ،علایق و تنوع طلبی دانش آموزان ،رعایت

نشاط و شادابی ،رشد اجتماعی و اخلاقی، رشد مهارت های تفکر و تحلیل انتقادی.

 موارد تغییر عبارتند از: رویکرد برنامه درسی، اهداف برنامه درسی، محتوای برنامه درسی، راهبردهای ارزشیابی

نحوه همسویی برنامه درسی با سند برنامه درسی ملی:

1-    رویکرد برنامه درسی: رویکرد قبلی برنامه کسب و حفظ سلامتی و تندرستی از طریق حرکت بوده که هم اکنون به حقظ و توسعه سلامتی، آموزش مهارت های حرکتی و ورزشی و اموزش شیوه های زندگی فعال و گذراندن صحیح اوقات فراغت دانش آموزان به تناسب اهداف هر دوره تحصیلی تغییر یافته است.

2-    اهداف برنامه درسی: این اهداف به اهداف برنامه قبلی اضافه شده است:

2-1:آشنایی با قابلیت های جسمانی- حرکتی خویش

 2-2:آگاهی از رفتارهای مناسب اخلاقی در فعالیت های ورزشی

2-3: مهارت در اجرای انواع بازی ها، بازی های ورزشی و بومی

2-4: مهارت های مقدماتی ورزشی ( ورزش های مادر، رایج آموزشگاهی)

 2-5:توانایی در انجام رفتارهای اخلاقی فردی و اجتماعی

 2-6:توجه به نعمت سلامتی به عنوان هدیه الهی

2-7:علاقه مندی به رعایت اصول کار گروهی در فعالیت های ورزشی

2-8:آشنایی با بازی و بازی های ورزش

2-9:آشنایی با وسایل ورزشی ، نحوه تهیه ، کاربرد و نگهداری آنها

2-10:جمع‌آوری اطلاعات مرتبط با سلامت ، بهداشت فردی و فعالیت بدنی

2-11:توانایی در برقراری ارتباط مناسب با دیگران در فعالیت های ورزشی    

2-12: علاقه مندی به شرکت در بازی های گروهی داخل و خارج از مدرسه

3-  محتوای برنامه درسی: افزودن 10 نوع بازی که با توجه به الگوی هدف گذاری برنامه درسی ملی تبیین شده است.

4-    راهبرد های یاددهی- یادگیری: در برنامه قبلی از روش های تدریس مکاشفه ای، سنتی و ترکیبی استفاده شده است.هم اکنون روش تدریس از الگوی فرایند محوری تبعیت می کند که به صورت عملی معلم و فراگیر در فرایند آموزش فعال خواهند بود و انتخاب روش تدریس تحت تاثیر عواملی مانند: هماهنگی با اهداف محتوا ، خصوصیات دانش آموزان، توانایی معلمان و امکانات و فضای آموزشی می باشد و ترکیبی از روش های تدریس برای توسعه مهارت های حرکتی و ورزشی مناسب خواهد بود مانند روش بازی ، حل مسئله، مشارکتی و...

5-    راهبردهای ارزشیابی: در برنامه قبلی از ارزشیابی کمی و کیفی بوده و بر اساس نمره گذاری اجرا می شد.هم اکنون ارزشیابی درس تربیت بدنی از نوع کیفی (توصیفی) پنج درجه ای عالی، خوب، متوسط، ضعیف وبسیار ضعیف خواهد بود .

6-    زمان/ فضا/مواد، وسایل: تفاوت برنامه جدید با برنامه قبل این است که در این برنامه علاوه بر فضای ورزشی داخل آموزشگاه از محیط های متنوع یادگیری همچون طبیعت نیز استفاده می شود.

ارائه یک نمونه الگوی تدریس با توجه به الگوی هدف گذاری:

نام بازی: بیش تر بردار                                  زمان بازی: 8 تا 10 دقیقه

عده ی شرکت کنندگان: همه دانش آموزان کلاس

هدف کلی: حفظ و توسعه انعطاف پذیری ، تلفیق با سایردروس ( علوم، ریاضی، فارسی و...)

انتظارات یادگیری:

یادگیرنده می تواند :

-در تمامی عضلات بزرگ بدن ،کشش ایجاد کند.

-  با کشش اعضای بدن خود ( دست و پا) برای رسیدن به هدف تلاش کند.

- فعالانه در گروه همکاری کند.

- با حروف مختلف ، کلمات با معنی بسازد.

-  نمادهای اعداد ( 1 تا 5) را تشخیص دهد.

-  به شرکت در تمرینات انعطاف پذیری علاقه مند  شود.

- روحیه همکاری و همیاری در گروه را برای رسیدن به هدف تقویت  نماید.

- به قوانین و رعایت نظم و مقررات احترام گذارد.

- اصول ایمنی و بهداشت را رعایت کند.

وسایل بازی: فلش کارت هایی در رابطه با حروف الفبا،  اشکال حیوانات و زیست گاههای آنها ، نماد اعداد (1 تا5)

فضای آموزشی: حیاط مدرسه

نحوه استقرار: دو گروه با آرایش صف روبروی هم

روش اجرا: دانش‌آموزان با فاصله 3 متر در دو گروه به صورت صف روبروی هم در فضای ورزشی مستقر می‌شوند. فاصله 3 متر با دو خط به صورت دالانی مشخص می‌گردد. معلم  تصاویر و فلش کارت های موردنظر (مرتبط با سایر دروس) که از قبل طراحی شده را در دالان قرار می‌دهد. هر گروه با فرمان معلم باید سعی کند با هرعضوی( دست ها و پاها) از بدن که می‌تواند تعداد بیش‌تری از اشیا داخل دالان را بردارد مشروط بر اینکه حتما یک قسمت از بدن خارج از دالان قرار گرفته باشد. با پایان وقت مقرر از سوی معلم، بازی متوقف شده و سپس معلم از دانش آموزان می خواهد در زمان تعیین شده  با استفاده از فلش کارت ها یا تصاویری که برداشته اند ( مرتبط با دروس ) فعالیت های از قبل طراحی شده مانند ساختن کلمات با معنی و... به اجرا در آورند.  در ادامه بازی برای جذابیت بیش‌تر، معلم می‌تواند تصاویر و اشیا دالان را تغییر دهد.

ارزشیابی: با توجه به اینکه ارزشیابی در این پایه از نوع توصیفی است ، معلم در طول اجرای بازی با ابزار مشاهده ،عملکرد دانش آموزان را در اجرای حرکات کششی، استفاده از اعضای بیشتر( دست ها و پاهای راست و چپ) و دستیابی به فلش کارت های بیشتر و رسیدن به اهداف آموزشی  دروس مورد نظر ارزیابی می نماید.

دراین بازی راهبردهای یاددهییادگیری بکارگرفته شده عبارتنداز:

-توجه به یادگیری مشارکتی (تشویق درفعالیت جسمانی) ،همکاری گروهی

-توجه به تجربیات مستقیم وغیرمستقیم( کمک به هم نوع)

 

عرصه‌ها

عناصر

رابطه با خویشتن

رابطه با خدا

رابطه با خلق خدا (سایر انسان‌ها)

رابطه با خلقت

تعقل و تفکر

 تفکر در خصوص کارکرد اعضای مختلف بدن وکشش  در آنها

اندیشیدن در مورد نعمت سلامتی به عنوان یک موهبت الهی

 تفکر و اندیشه در مورد تواناییهای جسمانی خود و دوستان

تفکر و اندیشیدن در خصوص طبیعت( حیوانات، درختان،و...)

ایمان و باور

 علاقه به انجام تمرینات مختلف کششی در آنها

توجه به نکات اصول ایمنی و بهداشت

علاقه به ارتقا توانایی های جسمانی

توجه به نعمت سلامتی به عنوان هدیه الهی

توجه به نکات و اصول ایمنی در فعالیت های گروهی

علاقه مندی به شرکت در بازی های گروهی داخل و خارج مدرسه

  توجه به  رعایت مسایل بهداشتی در محیط‌های ورزشی

علم

آشنایی با تمرینات کششی

 آشنایی با مفاهیم دروس علوم، ریاضی

 آشنا یی با حروف و کلمات

آشنایی با قابلیت های جسمانی حرکتی خویش

 

آگاهی از رفتارهای مناسب  اخلاقی در فعالیت‌های گروهی

آشنایی با وسایل ورزشی ، نحوه تهیه و کاربرد و نگهداری آنها

عمل

 حفظ و توسعه انعطاف پذیری

مهارت در اجرای بازی های ورزشی

 

- توانایی در برقراری با ارتباط مناسب با دیگران در فعالیت های ورزشی

 

اخلاق

داشتن روحیه همکاری در فعالیت های ورزشی

 

 

توجه به رعایت نکات اخلاقی در فعالیت‌های ورزشی و توجه در جهت اصلاح رفتار خویش

احساس مسئولیت در جهت حفظ و نگهداری وسایل و امکانات ورزشی

جدول اهداف تفضیلی یک واحد یادگیری( بازی 11)



.[1] . زندگی مطلوب  از عناصر اصلی  حیات طیبه است که هدف اساسی تعلیم و تربیت نیز معرفی شده است.